http://www.kave.be/albinus.htm
-
Last updated on
2007.06.18
by
Frans Janssens
Op zoek naar twee bijzondere mierengasten
 |
Cyphoderus similis uit de USA
2006 © McClarin, J.
 |
Cyphoderus albinus uit de UK
with Myrmica sp.
2007 © Cornwall, N.J.
|
 |
Platyarthrus hoffmannseggii
2007 © Natuurpunt
 |
Platyarthrus hoffmannseggii
2007 © Natuurpunt
|
Sinds vorige zomer loopt een project in Nederland en België met als hoofddoel een
analyse naar de gastheerspecificiteit van twee algemene mierengasten: de
Mierenspringstaart Cyphoderus albinus en de Mierenpissebed Platyarthrus
hoffmannseggii. Beide soorten zijn wit, blind, mobiel en nemen een aparte positie in
binnen beide faunagroepen. Het project kwam er omdat wij graag een aantal vragen
zouden willen beantwoorden.
- Komen beide gasten voor bij specifieke mierensoorten? Hoogstwaarschijnlijk niet, want
het momenteel gekende assortiment aan gastheren is reeds uitgebreid.
- Is hun voorkomen gebonden aan één bepaald (of een beperkt aantal) bodemtype(s)?
Mogelijks hebben beide soorten een voorkeur voor drogere zandgronden.
- Is er een relatie tussen hun voorkomen en de nestgrootte of nestdichtheden van hun
gastheren?
- Zijn ze vaker aanwezig als er wortelluizen in het nest voorkomen? (waarschijnlijk wel)
- Komen beide gasten vaak samen voor in een nest? Dit is al geregeld waargenomen
zowel in Vlaanderen als in Nederland en mogelijks komt Cyphoderus albinus meer voor in
nesten waar ook reeds de mierenpissebed voorkomt.
- Komen ze minder vaak voor bij grotere soorten zoals o.a. het genus Formica? (mogelijks
wel)
- Ligt het aantal nesten waarin gasten voorkomen boven de 50% in gebieden waar de
gasten gevonden worden? (vermoedelijk wel)
- Heeft de aanwezigheid van broed invloed op hun voorkomen (waarschijnlijk niet)?
- Is er een periode doorheen het jaar waarop de kans groter is om beide gasten aan te
treffen? Voorlopig hebben wij waarnemingen van beide soorten van april tot en met
oktober.
We kunnen dus wel wat hulp gebruiken bij het verzamelen van waarnemingen die
deze en vele andere vragen zouden kunnen helpen oplossen.
Elke waarneming van één of beide gasten in het nest van willekeurige mierensoorten is
welkom en bruikbaar. Platyarthrus hoffmannseggii herkennen is eenvoudig maar mieren
en witte springstaarten op naam brengen is niet altijd eenvoudig. Daarom stellen we
voor om van elke waarneming een klein staaltje in te zamelen in alcohol. Zeker in
het geval van een vermoedelijke vondst van Cyphoderus albinus aangezien verwarring
met andere ondergronds levende witte springstaarten niet uit te sluiten is.
Mocht je interesse door bovenstaande mierengasten en hier gestelde vragen over hun
levenswijze zijn opgewekt en je naast het voorkomen ook meer in detail ecologische
gegevens wil noteren, neem dan gerust contact met éé van de auteurs. Voor alle
duidelijkheid toch ook meegeven dat waarschijnlijk een aantal vragen niet op te lossen
zijn zonder een nest helemaal uit te graven, of geven hier vooropgestelde waarnemingen
maar een deel van de oplossing van al onze vragen.
Om ethische redenen raden we dan ook ten stelligste aan geen nesten uit te
graven en slechts enkele mierenwerksters en 1-2 gasten per nest in te zamelen. Indien
één van de gasten in een nest voorkomt zijn in 90% van de gevallen meerdere
individuen aanwezig en is het inzamelen van slechts één exemplaar niet nefast voor de
populatie.
Waarnemingen van Cyphoderus albinus in mierennesten kunnen steeds gemeld worden bij:
Stalen van springstaarten uit mierennesten kunnen ter identificatie steeds gestuurd worden naar:
Frans Janssens
Universiteit Antwerpen - Evolutionaire Biologie
Groenenborgerlaan 171
B-2020 Antwerpen
Referenties
- Bellinger, P.F., Christiansen, K.A. & Janssens, F. 1996-2007. Checklist of the Collembola: Cyphoderidae.
- Dekoninck, W. & Berg, M. 2007. Dier van de maand: mierenspringstaart en mierenpissebed., focus@ongewervelden.5, 5de focus@ongewervelden 2007, mei 2007, Natuurpunt.
